سلطان محمد فاتح کی مجلس میں حافظِ شیرازی کا ذکرِ خیر اور احمد پاشا کی بدیہہ گوئی

حسان خان نے 'ادبیات و لسانیات' کی ذیل میں اس موضوع کا آغاز کیا، ‏اپریل 9, 2018

  1. حسان خان

    حسان خان لائبریرین

    مراسلے:
    13,043
    جھنڈا:
    Pakistan
    موڈ:
    Bookworm
    عُثمانی مؤلّف محمد توفیق اپنے تذکرے 'قافلهٔ شُعَراء' (‌۱۲۹۰ھ/۱۸۷۳ء) میں احمد پاشا کے ذیل میں لکھتے ہیں:

    "یینه احمد پاشانېن بدیهیّاتېندان‌دېر که بیر گۆن فاتح سلطان محمد خانېن مجلسینده خواجه حافظې مدح و ﺍﻃﺮﺍﺀ ائدرلر و دیوانېندان تفأُّل ائیلرلر. اتفاقاً بو بیت چېقار:
    آنان که خاک را به نظر کیمیا کنند
    آیا بُوَد که گوشهٔ چشمی به ما کنند
    احمد پاشا بِالْبِداهه:
    آنان که خاک را به نظر کیمیا کنند
    خاکِ جواهرِ قدمت توتیا کنند
    بیتی‌نی اۏقور. حضرتِ پادشاه غایت پسند ائدر."


    ترجمہ:
    احمد پاشا کی بدیہیّات میں سے ایک دیگر یہ ہے کہ ایک روز فاتح سلطان محمد خان کی مجلس میں خواجہ حافظ کی بے حساب مدح و ستائش کی جا رہی تھی اور اُن کے دیوان سے فال گیری ہو رہی تھی۔ اتفاقاً یہ بیت نِکلی:
    آنان که خاک را به نظر کیمیا کنند
    آیا بُوَد که گوشهٔ چشمی به ما کنند

    جو افراد خاک کو [اپنی ایک] نظر سے کیمیا کر دیتے ہیں۔۔۔ کیا ایسا ہو گا کہ وہ ایک گوشۂ چشم ہماری جانب [بھی] کر دیں؟
    احمد پاشا نے فی البدیہہ یہ بیت خوانی (پڑھی):
    آنان که خاک را به نظر کیمیا کنند
    خاکِ جواهرِ قدمت توتیا کنند

    جو افراد خاک کو [اپنی ایک] نظر سے کیمیا کر دیتے ہیں۔۔۔ وہ تمہارے قدموں کی خاکِ جواہر کو [اپنی نظر] کا سُرمہ کرتے ہیں۔
    حضرتِ پادشاہ کو [یہ بیت] نہایت پسند آئی۔

    لاطینی رسم الخط میں:
    Yine Ahmed Paşanın bedîhiyyâtındandır ki bir gün Fâtih Sultân Mehmed Hân’ın meclisinde Hâce Hâfız’ı medh ve ıtrâ ederler ve dîvânından tefe’ül eylerler. İttifâken bu beyt çıkar:
    Ânân ki hâk-râ be-nazar kîmyâ konend
    Âyâ buved ki gûşe-i çeşmî be-mâ konend
    Ahmed Paşa bi’l-bedâhe:
    Ânân ki hâk-râ be-nazar kîmyâ konend
    Hâk-i cevâhir-i kademet tûtyâ konend
    beytini okur. Hazret-i pâdişâh gâyet pesend eder.
     
    آخری تدوین: ‏اپریل 9, 2018
    • پسندیدہ پسندیدہ × 3
    • زبردست زبردست × 2

اس صفحے کی تشہیر